10 soruda Cumhurbaşkanlığı sistemi nedir?

Anayasa değişikliğini içeren Ak Parti'nin teklifi bugün Meclis'te görüşülmeye başlandı. Bir çok vatandaşın aklında ise yeni Cumhurbaşkanlığı sisteminin nasıl olacağı sorusu var. İşte 10 soruda Cumhurbaşkanlığı sistemi detayları..

AK Parti üniter yapıyı bozup federasyon mu getirecek?

AK Parti değişiklik teklifinde üniter yapı korunmaktadır. Tek Meclis öngörülmüştür. Türkiye Devleti, ülkesi ve milleti ile bölünmez bir bütündür.

Yürütmede 'diktatörlük' oluşturma ihtimali var mıdır?

Cumhurbaşkanlığı sistemi, tıpkı parlamenter sistem gibi demokratik bir hükümet modelidir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde Cumhurbaşkanı halka karşı doğrudan sorumludur. Dolayısıyla 79 milyon yürütmenin başıdır. Bir şey denilecekse Millet Hükümeti denilebilir.

AK Parti rejim değişikliği mi yapıyor?

Rejim tartışmaları 1923 yılında bitmiştir. Önerilen rejim değişikliği değil, hükümet sistemidir. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi de Parlamenter Hükümet Sistemi gibi halk iradesine, demokratik meşruiyete dayanır. Rejimin demokratik, laik, sosyal bir hukuk devleti olması korunarak, demokratik temsil geliştirilmektedir.

AK Parti kendi yargısını mı oluşturmaktadır, Yargı bağımsızlığı zedeleniyor mu?

Aksine yargı bağımsızlaştırılmaktadır. Yargının meşruiyeti, iki meşru kuvvetin yapacağı seçim ve atamalarla halka dayanacaktır. Kuvvetler kendi görevini yapacaktır. Meclis yasaları yapacak, Cumhurbaşkanı icra edecek, yargı adaletin tesis edilmesi yanında yürütmeyi ve anayasal yargı açısından yasamayı denetleyecektir. Askeri yargı kaldırılmış ve yargıda birlik sağlanmıştır.

Siyasi partiler işlevsiz mi kalacak?

Önerilen hükümet sisteminde siyasi partiler, hatta yüzbin seçmen de Cumhurbaşkanı adayı gösterebilecektir. Meclis dışı siyasi partiler de Cumhurbaşkanı adayı gösterebileceklerdi.r Siyasi partiler hayatiyetini varlığını güçlü bir şekilde sürdüreceklerdir.

Cumhurbaşkanı Meclisi feshediyor mu?

Seçimlerin birlikte yenilenmesi doğrudan fesih anlamına gelmez. Önerilen sistemde seçimlerin yenilenmesi iki taraflı işleyen bir uygulamadır. Hangi kuvvet yenilenme kararı alırsa, kendi seçimlerini de yenilemiş olacaktır. Bu düzenleme Meclisin işlevsiz hale getirilmesi değil, sistemin tıkanmasının önüne geçecektir.

Meclis işlevsiz kalacak mı?

Kanun koyma ve kaldırma yetkisi Meclisindir. Bütçe yapma hakkı yasamanındır. Yürütme yasalarla bağlı olduğu için Meclis, yürütmeye karşı güçlüdür. Bunun için denge kontrol sistemi öngörülmüştür.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile Meclis'in yasama işlevi gasp edilmekte midir?

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, kanunda olmayan alanlarda çıkarılabilmekte ve kanun üstlünlüğü esastır. Temel Hak ve Hürriyetler ile Kişi ve Siyasi Hak ve Ödevler konusunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacaktr. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri anayasaya uygunluk yönünden de anayasal yargı denetimine tabi olacaktır. Meclis iptali için Anayasa Mahkemesinde iptal başvurusu yapılabilmektedir.

Her atamayı Cumhurbaşkanı mı yapacak?

Üst yargı atamaları Meclis ve Cumhurbaşkanı tarafından seçilecektir. Üst yargı idari kuruluşu HSYK'ya 7 Meclis, 4 Cumhurbaşkanı seçim yapacaktır. Sistemin etkin, hızlı karar alabilmesi, sorunların çözülmesi bakımından önemli avantaj oluşturmaktadır. Zira parlamenter hükümet sisteminde atamalarda müşterek kararname uygulaması çoğu zaman hükümetlerin politikalarına uygun üst yönetici atamalarında tıkanmalar oluşturmakta, Cumhurbaşkanı ile hükümet arasında irade uyuşmazlığına neden olmaktadır.

Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ülkeyi böler mi?

Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin doğasında bir uzlaşma vardır. Partiler iki kuvvet için yarışacaklardır. Yasamada çoğunluk almak için çalışacaklar ve Cumhurbaşkanlığını kazanmak içi çalışacaklardır. Aldıkları oy nispetinde Mecliste temsili olabilirler ancak Cumhurbaşkanlığını kazanabilmek için yüzde 50+1 oya ihtiyaç bulunmaktadır. Bu durum bölünmeyi değil birleşmeyi zorunlu kılar, fikirler ve partiler arası uzlaşma/birleşmeyi zorunlu kılar. Parlamenter hükümet sisteminde aslında millet doğrudan yürütmeyi oylamıyor, Meclisi oyluyor ve oluşan Meclisten bir hükümet çıkmasını bekliyor. Bizim tarihimizde örnekleri çok. Meclis oluşuyor ama her zaman hükümet oluşmuyor, oluşan hükümet de koalisyon oluyor. Hatta bazen hükümet kurulamıyor. En yakın tarih 7 Haziran 2015 seçimleridir.

NOT: ''10 soruda Cumhurbaşkanlığı sistemi nedir?'' başlıklı çalışma AK Parti Gençlik Kolları Başkanı Melih Ecertaş'ın sosyal medya hesabından paylaştığı infografik'ten alıntı yapılarak yazıya dökülmüştür. Çalışmanın orijinaline buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×